کارگران صنعت چاپ، پیشروترین قشر کارگری ایران‌

کارگران صنعت چاپ، پیشروترین قشر کارگری ایران‌,
معروف‌ است‌ که‌ کارگر‌ چاپخانه،‌ نسبت‌ به‌ دیگر‌ اقشار‌ کارگری‌ آگاهی‌ بیشتری‌ دارد.‌ آیا‌ به‌ راستی‌ چنین‌ است؟
برای‌ ارزیابی‌ درستی‌ یا‌ نادرستی‌ این‌ سخن‌ لازم‌ است‌ شاخص‌هایی‌ را‌ در‌ نظر‌ بگیریم.‌ برای‌ مثال‌ میزان‌ تحصیلات،‌ تشکل‌های‌ مدنی،‌ فعالیت‌های‌ اجتماعی،‌ تلاش‌ برای‌ ارتقای‌ دانش‌ فنی‌ و‌ کسب‌ مهارت‌های‌ حرفه‌ای،‌ حضور‌ موثر‌ در‌ عرصه‌های‌ بین‌المللی،‌ طرح‌ مطالبات‌ صنفی‌ و‌ اجتماعی،‌ برنامه‌ریزی‌ و‌ اطلاع‌رسانی‌ در‌ جهت‌ دستیابی‌ به‌ اهداف‌ خود،‌ تاثیرگذاری‌ در‌ تصمیمات‌ صنفی‌ و‌ دولتی،‌ الگو‌ قرار‌ گرفتن‌ برای‌ کارگران‌ سایر‌ رشته‌ها‌ و‌ حرفه‌ها‌ و‌ ...
مدارک‌ موثقی‌ وجود‌ دارد‌ که‌ همزمان‌ با‌ انقلاب‌ مشروطیت‌ و‌ شکل‌گیری‌ جامعه‌ نوین‌ ایران،‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها،‌ نسبت‌ به‌ حرفه‌های‌ دیگر‌ پیشرو‌ بوده‌اند،‌ اما‌ حالا‌ وضع‌ کمی‌ متفاوت‌‌ است.‌
هرگاه‌ بدون‌ تعصب‌ و‌ جانبداری‌ به‌ وضعیت‌ موجود‌ کارگران‌ صنعت‌ چاپ‌ بنگریم،‌ از‌ نظر‌ آگاهی‌ اجتماعی،‌ مزیتی‌ برای‌ آنان‌ در‌ مقایسه‌ با‌ کارگران‌ دیگر‌ نمی‌‌یابیم،‌ هر‌ چند‌ که‌ ممکن‌ است‌ در‌ یک‌ یا‌ دو‌ مورد‌ از‌ بعضی‌ حرفه‌ها،‌ جلوتر‌ باشند.
متاسفانه‌ این‌ کاستی‌ها‌ اغلب‌ مورد‌ چشم‌پوشی‌ قرار‌ می‌‌گیرد‌ و‌ با‌ استفاده‌ از‌ عنوان‌هایی‌ مانند‌ کار‌ فرهنگی‌ و‌ سروکار‌ داشتن‌ با‌ کتاب‌ و‌ ادعاهای‌ دیگر،‌ نوعی‌ ارضای‌ کاذب‌ نیز‌ ایجاد‌ می‌‌شود.‌ یکی‌ از‌ کارگران‌ قدیمی‌ می‌‌گفت:‌ <چندی‌ پیش‌ با‌ چند‌ تا‌ از‌ کارگران‌ جوان‌ صحبت‌ می‌‌کردم‌ و‌ آن‌ها‌ را‌ به‌ مطالعه‌ تشویق‌ کردم،‌ می‌‌گفتند‌ ما‌ همیشه‌ با‌ کتاب‌ و‌ نوشته‌ سروکار‌ داریم و‌ همیشه‌ چشم‌مان‌ به‌ نوشته‌‌ و‌ حروف‌ است‌ و‌ از‌ هر‌ فرمی‌ اگر‌ دو‌ کلمه‌ هم‌ بخوانیم،‌قدر‌ چند‌ کتاب‌ است.‌ من‌ از‌ این‌ حرف‌ آن‌ها‌ متاسف‌ شدم‌ و‌ گفتم‌ که‌ اولا‌ منظور‌ از‌ مطالعه‌ فقط‌ کتاب‌ خواندن‌ نیست،‌ کتاب‌ و‌ روزنامه‌ و‌ آیین‌نامه‌ها‌ و‌ قوانین‌ و‌ بحث‌ و‌ صحبت‌ با‌ افراد‌ خبره‌ و‌ با‌ تجربه‌ و‌ پیگیری‌ مسایل‌ و‌ جست‌وجوی‌ راه‌حل‌ برای‌ مشکلات‌ خودمان‌ همه‌ نوعی‌ مطالعه‌ است.‌ اما‌ اگر‌ کتاب‌ را‌ تنها‌ در‌ نظر‌ بگیرید،‌ باز‌ هم‌ می‌‌ماند‌ که‌ چه‌ کتابی‌ بخوانید‌ که‌ باعث‌ رشد‌ حرفه‌ای‌ یا‌ اجتماعی‌ شما‌ شود.‌ از‌ این‌ها‌ گذشته،‌ کی‌ گفته‌ که‌ بازدید‌ فرم‌ چاپی‌ که‌ از‌ ماشین‌ بیرون‌ می‌‌کشید‌ به‌ معنای‌ مطالعه‌ است.‌ اگر‌ میلیاردها‌ کلمه‌ و‌ سطر‌ را‌ به‌ این‌ ترتیب‌ ببینید،‌ حتی‌ یک‌ پاراگراف‌ هم‌ مطالعه‌ نکرده‌اید.‌ شما‌ بیشتر‌ صفحات‌ را‌ روی‌ ورق‌ چاپی،‌ به‌صورت‌ سر‌ و‌ ته‌ می‌‌بینید‌ و‌ توجه‌تان‌ به‌ پر‌ کردن‌ حروف‌ و‌ سیاهی‌ زدن‌ و‌ تنظیم‌ آب‌ و‌ مرکب‌ و‌ آشغال‌ روی‌ کار‌ است.‌ به‌ این‌ می‌‌گویند‌ مطالعه؟!>
سن‌ و‌ سال‌ و‌ سابقه‌ حرفه‌ای‌ و‌ جایگاه‌ آن‌ پیرمرد‌ به‌ گونه‌ای‌ بود‌ که‌ می‌‌توانست��� با‌ این‌ بیان‌ با‌ نسل‌های‌ بعد‌ از‌ خودش‌ صحبت‌ کند،‌ ولی‌ چه‌ بسا‌ کارگران‌ صنعت‌ چاپ‌ چنین‌ سخنانی‌ را‌ از‌ دیگران‌ نپذیرند‌ و‌ حتی‌ رنجیده‌ شوند.‌ چند‌ سالی‌ است‌ که‌ بچه‌های‌ تحصیلکرده‌ وارد‌ حرفه‌های‌ پیش‌از‌چاپ،‌ چاپ‌ و‌ پس‌ از‌ چاپ‌ می‌‌شوند.‌ اما‌ این‌ نقطه‌ ضعفی‌ که‌ آن‌ پیرمرد‌ می‌‌گفت،‌ هنوز‌ به‌ جای‌ خود‌ باقی‌ است.
خود‌ آن‌ کارگر‌ قدیمی‌ عقیده‌ داشت‌ که‌ تغییر‌ حروفچینی‌ از‌ سربی‌ به‌ کامپیوتری،‌ یکی‌ از‌ دلایل‌ -‌ به‌ قول‌ خودش‌ -‌‌ بی‌‌سوادی‌ است.‌ <حروفچینی‌ سربی‌ بدون‌ تخصص‌ ممکن‌ نبود،‌ بنابراین‌ کار‌ هر‌ کسی‌ نبود.‌ حروفچین‌ها‌ هم‌ با‌ نویسنده‌ها‌ و‌ مترجمان‌ سروکار‌ داشتند،‌ مصحح‌ها،‌ برای‌ خودشان‌ یک‌ پا‌ صاحب‌ نظر‌ بودند،‌ اما‌ حالا‌ حروفچینی‌ بی‌‌قدر‌ شده‌ و‌ آن‌ کارگران‌ ریشه‌دار‌ یکباره‌ از‌ چاپخانه‌ها‌ پر‌ کشیدند. دوم‌ این‌که‌ صنایع‌ دیگر‌ از‌ نظر‌ سرمایه‌ و‌ ماشین‌آلات‌ و‌ تخصص‌ها‌ و‌ وسعت‌ فضای‌ کارخانه‌ و‌ تعداد‌ کارگر‌ خیلی‌ از‌ صنعت‌ چاپ‌ جلوتر‌ رفته‌اند‌ و‌ بیشتر‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها‌ در‌ کارگاه‌های‌ کوچک‌ و‌ پراکنده،‌ کار‌ می‌‌کنند‌ و‌ ارتباطی‌ با‌ یکدیگر‌ ندارند. در‌ صورتی‌ که‌ کارگران‌ صنعت‌ چاپ‌ همیشه‌ پیشرو‌ بوده‌اند‌ و‌ همه‌ جا‌ به‌ خاطر‌ طبیعت‌ کار‌ آن‌ها‌ که‌ با‌ خبر‌ و‌ دانش‌ و‌ آگاهی‌ سروکار‌ دارند،‌ جور‌ دیگری‌ به‌ آن‌ها‌ نگاه‌ می‌‌کنند.>
علی‌رغم‌ این‌ توضیحات‌ درست‌ و‌ تامل‌برانگیز،‌ کارگران‌ چاپ،‌ دارای‌ تاریخ‌ و‌ پیشینه‌ای‌ هستند‌ که‌ می‌‌توانند‌ به‌ آن‌ ببالند.
مرور‌ تاریخ‌ صد‌ ساله‌ اخیر‌ نشان‌ می‌‌دهد‌ که‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها‌ (مطابع)‌ به‌ راستی‌ پیشرو،‌ آگاه،‌ اثرگذار‌ و‌ دارای‌ وجهه‌ اجتماعی‌ درخور‌ احترامی‌ بوده‌اند.
این‌ سابقه‌ به‌ انقلاب‌ مشروطیت‌ می‌‌رسد ‌ که‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها‌ در‌ سحرگاه‌ دوران‌ نوین‌ تاریخ‌ ایران،‌ پایه‌گذاران‌ نخستین‌ تشکل‌ کارگری‌ بوده‌اند‌ و‌ سپس‌ اولین‌ نشریه‌ کارگری‌ را‌ انتشار‌ داده‌اند‌ و‌ اولین‌ گروه‌ کارگری‌ بودند‌ که‌ مطالبات‌ حقه‌ خود‌ را‌ به‌صورت‌ مستدل‌ و‌ منطقی‌ پیگیری‌ کرده‌اند.
اهمیت‌ کار کارگران‌ چاپخانه‌ها‌ زمانی‌ بهتر‌ دانسته‌ می‌‌شود‌ که‌ به‌ یاد‌ آوریم که‌ حتی‌ سال‌ها‌ بعد‌ از‌ تاسیس‌ <اتحادیه‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها>‌ و‌ سقوط‌ سلسله‌ قاجار،‌ هنوز هم‌ کارگر‌ را‌ در‌ جامعه‌ <عمله>‌ می‌‌نامیدند‌ و‌ هیچ‌ صحبتی‌ از‌ ساعت‌ کار‌ و‌ قانون‌ کار‌ و‌ بیمه‌ و‌ ...‌ در‌ میان‌ نبود.
کارگران‌ چاپخانه‌ها‌ که‌ با‌ آن‌ تعداد‌ اندک‌ در‌ چاپخانه‌هایی‌ با‌ ماشین‌های‌ دستی‌ و‌ چاپ‌ سنگی‌ اشتغال‌ داشتند،‌ توانستند‌ منشا‌ اثر‌ رویدادهای‌ مهمی‌ باشند.
● اتفاق‌ کارگران‌
با‌ یک‌ نگاه‌ به‌ <مطالبات‌ و‌ تقاضاهای‌ اجتماع‌ کارگران‌ طهران‌ از‌ صاحبان‌ مطبعه>‌ که‌ در‌ اولین‌ شماره‌ روزنامه‌ اتفاق‌ کارگران‌ درج‌ شده‌ می‌‌بینیم‌ که‌ در‌ واقع‌ آن‌ها‌ پیش‌نویس‌ یک‌ قانون‌ کار‌ را‌ ارایه‌ داده‌اند.
گوشه‌ای‌ از‌ فعالیت‌های‌ اثربخش‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها‌ که‌ به‌ توسعه‌ فرهنگی‌ کل‌ کشور‌ کمک‌ کرد،‌ در‌ مقاله‌ای‌ به‌ قلم‌ سید‌ فرید‌ قاسمی‌ (پژوهشگر‌ تاریخ‌ مطبوعات‌ ایران)‌ در‌ همین‌ ماهنامه‌ صنعت‌ چاپ‌ خودمان‌ (شماره‌ ۱۵۸-‌ اسفندماه‌ ۱۳۷۴)‌ آمده‌ است.
در‌ این‌ مقاله‌ می‌‌خوانیم:‌
<پس‌ از‌ صدور‌ فرمان‌ مشروطیت‌ در‌ بازار‌ چاپ‌ و‌ نشر‌ ایران‌ تحول‌ اساسی‌ پدید‌ آمد.‌ شمار‌ مشتریان‌ چاپخانه‌ها‌ فزونی‌ گرفت‌ و‌ <سفارشات>‌ افزایش‌ یافت.‌ کارفرمایان‌ بر‌ ساعات‌ کار‌ چاپخانه‌ها‌ افزودند،‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها‌ بی‌‌وقفه‌ مشغول‌ انجام‌ کارهای‌ چاپی‌ بودند،‌ ولی‌ نه‌ از‌ دستمزد‌ و‌ <اضافه‌ کار>‌ خبری‌ بود‌ و‌ نه‌ <امنیت‌ شغلی>‌ داشتند.‌ نامه‌های‌ مکرر‌ به‌ امضای‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها‌ که‌ با‌ عنوان‌های‌ <اعضای‌ مطبوعات>،‌ <کارگران‌ مطابع>‌ برای‌ رییس‌الوزراء،‌ وزیر‌ علوم‌ و‌ دیگر‌ مقامات‌ مملکتی‌ ارسال‌ می‌‌شد،‌ نتیجه‌ بخش‌ نبود.‌ از‌ این‌ رو،‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها‌ -‌ پس‌ از‌ شور‌ و‌ مشورت‌ -‌ به‌ همت‌ محمد‌ پروانه‌ یکی‌ از‌ زحمتکشان‌ صنف‌ چاپ‌ و‌ گروه‌ دیگری‌ از‌ کارگران‌ <مطابع‌ طهران>‌ در‌ یکی‌ از‌ چاپخانه‌های‌ واقع‌ در‌ خیابان‌ ناصریه‌ (ناصرخسرو‌ امروز)‌ تهران‌ گرد‌ هم‌ آمدند‌ و‌ نخستین‌ تشکل‌ کارگری‌ را‌ در‌ این‌ شهر‌ بنیان‌ نهادند،‌ تا‌ بلکه‌ بتوانند‌ به‌ گونه‌ای‌ سازمان‌یافته‌ حقوق‌ حقه‌ خود‌ را‌ بگیرند.>
سازماندهی‌ تشکیلات‌ کارگران‌ در‌ درجه‌ اول‌ برای‌ تامین‌ منافع‌ صنفی‌ آنان‌ بود.‌ اما‌ آن‌ها‌ متناسب‌ با‌ نفوذ‌ و‌ جایگاه‌ حرفه‌ای‌شان،‌ در‌ صحنه‌های‌ اجتماعی‌ نیز‌ تاثیرگذار‌ بودند.‌ برای‌ نمونه‌ اعتصاب‌ یک‌ هفته‌ای‌ آن‌ها‌ به‌ هنگام‌ توقیف‌ روزنامه‌ حبل‌المتین‌ که‌ به‌ رفع‌ توقیف‌‌ آن‌ انجامید،‌ نمونه‌ای‌ داشت‌ که‌ مورد‌ تقدیر‌ صاحبان‌ مطبوعات‌ قرار‌ گرفت.‌ پس‌ از‌ بمباران‌ مجلس‌ و‌ استبداد‌ صغیر‌ محمدعلی‌ شاه،‌ و‌ پیروزی‌ مجدد‌ مشروطه،‌ <اتحادیه‌ کارگران‌ مطابع>‌ بازگشایی‌ شد‌ و‌ حقوق‌ صنفی‌ خود‌ را‌ پی‌ گرفت.‌ مکاتبات‌ آن‌ها‌ با‌ وزیر‌ علوم‌ نشان‌ از‌ پختگی‌ و‌ آگاهی‌ اجتماعی‌ آنان‌ دارد.‌ آن‌ها‌ سپس‌ برای‌ معرفی‌ بهتر‌ خواسته‌های‌ خود‌ و‌ جلوگیری‌ از‌ شایعات،‌ نشریه<‌ اتفاق‌ کارگران>‌ را‌ همزمان‌ با‌ اعتصاب‌ ۱۴‌ روزه‌ خود،‌ انتشار‌ دادند‌ که‌ سه‌ شماره‌ از‌ آن‌ به‌ چاپ‌ رسید.‌
در‌ <راهنمای‌ مطبوعات‌ ایران‌ عصر‌ قاجار>،‌ در‌ معرفی‌ این‌ نشریه‌ می‌‌خوانیم:‌ <اتفاق‌ کارگران‌ نشریه‌ای‌ با‌ روش‌ سیاسی-اجتماعی‌ بوده‌ است‌ که‌ در‌ سال‌ ۱۳۲۸‌ ه.ق‌ به‌ وسیله‌ اتحادیه‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها‌ (شورای‌ متحده‌ طابعین،‌ اتحادیه‌ کارگران‌ مطابع)‌ در‌ تهران‌ منتشر‌ شده‌ است‌ و‌ ...>قابل‌ توجه‌ است‌ که‌ مهم‌ترین‌ دستاورد‌ این‌ اعتصاب‌ و‌ انتشار‌ نشریه‌ اتفاق‌ کارگران،‌ <تعیین‌ ۸‌ ساعت‌ کار‌ در‌ روز‌ و‌ تصویب‌ پرداخت‌ اضافه‌ کار،‌ عقد‌ قرارداد‌ جمعی،‌ ارایه‌ خدمات‌ پزشکی‌ و‌ موقوف‌ شدن‌ اخراج‌ بی‌‌رویه‌ بود.
اتحادیه‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها‌ به‌صورت‌ الگویی‌ برای‌ سایر‌ کارگران‌ درآمد‌ و‌ در‌ تشکل‌های‌ بزرگ‌تر‌ نقش‌ رهبری‌کننده‌ داشت،‌ تا‌ جایی‌ که‌ سفارت‌ انگلیس‌ به‌ این‌ نتیجه‌ رسید‌ که‌ اگر‌ <اتحادیه‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها>‌ از‌ بین‌ برود،‌ خود‌ به‌ خود‌ اتحادیه‌ مرکزی‌ کارگران‌ ایران‌ که‌ گردانندگانش‌ همان‌ مدیران‌ <اتحادیه‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها>‌ بودند،‌ برچیده‌ می‌‌شود.‌ و‌ در‌ نتیجه‌ هسته‌ اصلی‌ سامان‌دهی‌ کارگرانی‌ که‌ علیه‌ شرکت‌ نفت‌ ایران‌ و‌ انگلیس‌ دست‌ به‌ اقداماتی‌ زده‌اند،‌ از‌ بین‌ می‌‌رود.>
در‌ ادامه‌ مقاله‌ از‌ اثر‌ جدی‌ اعتصاب‌ کارگران‌ مطابع‌ به‌ حمایت‌ از‌ مطبوعات‌ و‌ رفع‌ توقیف‌ چندین‌ نشریه‌ و‌ روزنامه‌ باخبر‌ می‌‌شویم‌ و‌ نقش‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها‌ را‌ در‌ شکل‌گیری‌ سندیکای‌ کارگران‌ نساج‌ از‌ نظر‌ می‌‌گذرانیم.
شکراله‌ مانی‌ که‌ خود‌ از‌ پایه‌گذاران‌ اتحادیه‌ کارگران‌ نساجی‌ بوده،‌ در‌ کتاب‌ <تاریخچه‌ نهضت‌ کارگری‌ در‌ ایران>،‌ به‌ معرفی‌ نمایندگان‌ اتحادیه‌ها‌ در‌ <اتحادیه‌ مرکزی‌ نمایندگان‌ اتحادیه‌های‌ کارگران‌ تهران>‌ پرداخته‌ و‌ نمایندگان‌ کارگران‌ مطابع‌ تهران‌ را‌ به‌ این‌ شرح‌ معرفی‌ کرده‌ است:‌ <آقایان‌ باقر‌ نوابی،‌ محمد‌ پروانه‌ و‌ عبدالحسین‌ سادات‌ گوشه.>‌ در‌ جای‌جای‌ کتاب‌ نیز‌ از‌ سیدمحمد‌ دهگان،‌ کارگر‌ چاپخانه،‌ مدیر‌ روزنامه‌ حقیقت‌ و‌ رییس‌ اتحادیه‌ مرکزی‌ کارگران‌ سخن‌ به‌ میان‌ می‌‌آید.
این‌ کتاب‌ همچنین‌ اشاره‌ای‌ دارد‌ به‌ نقش‌ کارگران‌ چاپخانه‌ها‌ در‌ معمول‌ داشتن‌ جشن‌ کارگری‌ روز‌ اول‌ ماه‌ مه‌ که‌ امروزه‌ به‌ نام‌ روز‌ کارگر‌ در‌ ۱۱‌ اردیبهشت‌ هر‌ سال‌ برگزار‌ می‌‌شود.
<اولین‌ اتحادیه‌ای‌ که‌ برای‌ تعطیل‌ و‌ جشن‌ تعطیل‌ اول‌ ماه‌ مه‌ پافشاری‌ می‌‌کرد،‌ اتحادیه‌ کارگران‌ مطابع‌ بود.‌ همه‌ ساله‌ روز‌ اول‌ ماه‌ مه‌ تحت‌ رهبری‌ آقایان‌ نوابی‌ و‌ پروانه‌ بیانیه‌هایی‌ از‌ طرف‌ اتحادیه‌ مطابع‌ منتشر‌ و‌ جشن‌های‌ خصوصی‌ گرفته‌ می‌‌شد.‌ گاهی‌ در‌ اتحادیه‌ مرکزی‌ و‌ زمانی‌ در‌ تفریح‌گاه‌های‌ عمومی‌ در‌ شمیران‌ و‌ شاه‌عبدالعظیم‌ (ع)‌ جمع‌ می‌‌شدند،‌ سرودهای‌ کارگری‌ می‌‌خواندند‌ و‌ روز‌ عید‌ را‌ به‌ شادی‌ به‌ شب‌ می‌‌رساندند.‌ رفته‌رفته‌ سایر‌ نمایندگان‌ و‌ کارگران‌ به‌ این‌ شیوه‌ نوین‌ علاقه‌مند‌ شده‌ روز‌ اول‌ مه‌ دست‌ از‌ کار‌ کشیده‌ و‌ در‌ جشن‌ کارگران‌ مطابع‌ شرکت‌ می‌‌کردند.‌ از‌ سال‌ ۱۳۰۴‌ که‌ پهلوی‌ به‌ شاهی‌ رسید‌ جشن‌ کارگران‌ نوعی‌ خلا‌ف به‌ شمار‌ آمد‌ و‌ اداره‌ نظمیه‌ برای‌ جلوگیری‌ از‌ آن‌ سخت‌گیری‌ و‌ پافشاری‌ می‌‌نمود.‌ سال‌های‌ ۱۳۰۵‌ و‌ ۱۳۰۶‌ جشن‌های‌ اول‌ ماه‌ مه‌ با‌ اعلامیه‌ها‌ و‌ شعارهای‌ باشکوهی‌ برگزار‌ شد.‌ روز‌ دویم‌ ماه‌ مه‌ سال‌ ۱۳۰۶‌ ادیب‌السلطنه‌ از‌ طرف‌ ریاست‌ نظمیه‌ به‌ مطبعه‌ها‌ رفته،‌ قفسه‌ و‌ میزهای‌ کارگران‌ را‌ تفتیش‌ نموده‌ و‌ اعلامیه‌های‌ جشن‌ را‌ به‌دست‌ آورده‌ با‌ کمال‌ تشدد‌ به‌ کارگران‌ حمله‌ کرده‌ چند‌ نفر‌ از‌ آنان‌ را‌ به‌ جرم‌ تعطیل‌ روز‌ عید‌ توقیف‌ می‌‌نماید.‌ نام‌ محبوسین‌ به‌ گناه‌ جشن‌ ماه‌ مه‌ تا‌ حدی‌ که‌ یاد‌ دارم‌ از‌ این‌ قرار‌ است:‌ آقای‌ باقر‌ نوابی‌ مدیر‌ اتحادیه‌ کارگران‌ مطابع،‌ آقای‌ محمد‌ پروانه‌ منشی‌ اتحادیه‌ مطابع،‌ علی‌ آقای‌ کاوه‌ و‌ علی‌اصغر‌ کاوه‌ کارگران‌ مطبعه‌ مجلس،‌ زرونی‌ فقید‌ و‌ اوهان‌ و‌ ماطاوس‌ حروفچین‌ و‌ ...‌ این‌ حبس‌ یگانه‌ حبس‌ و‌ توقیف‌ کارگران‌ نبود‌ بلکه‌ نمایندگان‌ مطابع‌ و‌ کفاشان‌ یعنی‌ آقایان‌ نوابی‌ و‌ پروانه‌ و‌ کیمرام‌ و‌ مسگرزاده‌ دو،‌ ��ه‌ سالی‌ هر‌ سال‌ مدتی‌ در‌ محبس‌ نظمیه‌ بودند‌ و‌ پس‌ از‌ ملتزم‌ شدن‌ به‌ این‌که‌ در‌ جشن‌ ماه‌ مه‌ شرکت‌ و‌ تظاهر‌ نکنند‌ مستخلص‌ می‌‌شدند.‌ و‌ خوشبختانه‌ به‌ جای‌ تنبیه‌، تشویق‌ و‌ به‌ جای‌ پشیمانی‌ در‌ کار‌ خود‌ تحریص‌ می‌‌گشتند.>‌ (ص‌ ۲۱-۲۲)
بهتر‌ است‌ حسن‌ ختام‌ این‌ نوشته‌ را‌ نیز‌ چند‌ قطعه‌ از‌ مطالب‌ روزنامه‌ اتفاق‌ کارگران‌ قرار‌ دهیم که عینا و بدون ویرایش نقل می‌شود.
در‌ شماره‌ یکم‌ این‌ نشریه‌ به‌ تاریخ‌ ۱شنبه‌ ۱۸‌ جمادی‌الثانی‌ ۱۳۲۸‌ می‌‌خوانیم:‌
<ما‌ کارگران‌ معذرت‌ میخواهیم‌ از‌ این‌که‌ زبان‌ و‌ فهم‌ روزنامه‌نگاری‌ نداریم‌ و‌ عالم‌ نیستیم‌ که‌ بتوانیم‌ بخوبی‌ مقاصد‌ خود‌ را‌ بقارئین‌ گرام‌ برسانیم...
ما‌ رنج‌ بریم‌ زبان‌ ما‌ ساده‌ است‌ و‌ قلب‌ ما‌ از‌ آن‌ ساده‌تر.‌ این‌ روزنامه‌ را‌ که‌ ما‌ نشر‌ میدهیم‌ فقط‌ سه‌ مقصود‌ در‌ نظر‌ داریم.
۱)‌ آن‌که‌ ما‌ میخواهیم‌ بفهمانیم‌ بان‌ برادران‌ رنج‌بر‌ و‌ زحمت‌کش‌ خود‌ باینکه‌ خوب‌ چیست‌ و‌ بد‌ چیست.‌ علم‌ چیست‌ و‌ بی‌‌علمی‌ چیست.‌ بدبختی‌ و‌ نکبت‌ مملکتی‌ از‌ چیست‌ و‌ سعادت‌ و‌ خوشبختی‌ از‌ چیست.‌ وجهیت‌ چیست‌ که‌ بعضی‌ از‌ ملل‌ عالم‌ خوش‌بخت‌ و‌ عالمند‌ و‌ بعضی‌ بدبخت‌ و‌ جاهلند‌ و‌ مثل‌ ما‌ بیچارگان‌ گرفتار‌ نکبت‌ و‌ ذلتند.‌ و‌ نیز‌ بفهمانیم‌ مقصود‌ از‌ تعطیل‌ چیست.‌ و‌ چه‌ باید‌ بکنند‌ این‌ برادران‌ زحمت‌کش‌ رنج‌بر‌ ما‌ که‌ قدری‌ زندگانی‌ آن‌ها‌ بهتر‌ شود.
۲)‌ این‌که‌ بعموم‌ ملت‌ ایران‌ بفهمانیم‌ که‌ علت‌ تعطیل‌ ما‌ کارگران‌ و‌ جهت‌ این‌ چند‌ روزه‌ تعطیل‌ جراید‌ محلی‌ چه‌ بوده‌ و‌ مقصود‌ کارگران‌ از‌ این‌ تعطیل‌ چیست.
۳)‌ این‌که‌ بعضی‌ از‌ مردم‌ انتشار‌ میدهند‌ که‌ علت‌ تعطیل‌ مطابع‌ این‌ است‌ که‌ ما‌ رنجبران‌ آلت‌ کار‌ دیگران‌ شده‌ایم،‌ بهمین‌ جهت‌ ملت‌ خود‌ را‌ از‌ اخبار‌ و‌ تلگرافات‌ ولایات‌ بازداشتیم‌ و‌ عموم‌ مردم‌ را‌ بی‌‌اطلاع‌ گذاشتیم.‌ و‌ ما‌ بواسطه‌ این‌که‌ رد‌ اغراقات‌ و‌ اکاذیب‌ و‌ اشعات‌ آن‌ها‌ را‌ نموده‌ باشیم‌ اخبار‌ تلگرافی‌ مهم‌ ولایات‌ را‌ از‌ امروز‌ انتشار‌ میدهیم.‌
و‌ نیز‌ می‌‌گوییم‌ ما‌ بیچاره‌‌ کارگران‌ مطبوعات‌ روزی‌ چندین‌ هزار‌ حروف‌ پهلوی‌ هم‌ میچینیم‌ کتاب‌ میچینیم‌ روزنامه‌ میچینیم‌ مطالب‌ علمی‌ میچینیم‌ ولی‌ از‌ برای‌ خواندن‌ و‌ فهمیدنش‌ چشم‌ نداریم‌ و‌ این‌که‌ میگوئیم‌ چشم‌ نداریم‌ نه‌ این‌که‌ چشم‌ نداریم‌ یا‌ این‌که‌ میل‌ نداریم‌ بلکه‌ هم‌ چشم‌ داریم‌ هم‌ حس‌ داریم‌ هم‌ شوق‌ داریم‌ ولی‌ وقت‌ نداریم‌ یعنی‌ ما‌ مثل‌ یک‌ ماشین‌ هستیم‌ که‌ تمام‌ اوقات‌ را‌ باید‌ بگردیم‌ بلکه‌ ماشین‌ بعضی‌ از‌ ساعات‌ را‌ تعطیل‌ دارد‌ ما‌ ان‌ اندازه‌ تعطیل‌ هم‌ نداریم‌ و‌ بقدر‌ یکی‌ از‌ آن‌ پیچ‌های‌ ماشین‌ هم‌ قدر‌ نداریم‌ ...>
در‌ بخشی‌ دیگر‌ از‌ همان‌ روزنامه‌ زیر‌ عنوان‌ <غفلت‌ از‌ حال‌ رنج‌بران‌ ایرانی>‌ بعد‌ از‌ توصیف‌ وضعیت‌ و‌ امکانات‌ رفاهی‌ کارگران‌ اروپایی‌ (عمله‌جات‌ اروپ‌ یا‌ عمله‌جات‌ فرنگ)‌ آمده‌ است:‌ <در‌ مملکت‌ ایران‌ بهیچ‌ وجه‌ حقوق‌ رنج‌بران‌ معلوم‌ نیست...‌ هنوز‌ در‌ این‌ مدت‌ هیچ‌ روزنامه‌ یک‌ سطر‌ از‌ حقوق‌ عملجات‌ ننوشته‌ است‌ هیچ‌ ناطقی‌ از‌ حقوق‌ عملجات‌ گله‌ بزبان‌ نیاورده‌ است‌ در‌ هیچ‌ حوزه‌ و‌ انجمنی‌ از‌ حقوق‌ عملجات‌ مذاکره‌ نشده‌ است‌ در‌ هیچ‌ کابینه‌ اسم‌ عملجات‌ برده‌ نشده‌ است‌ هنوز‌ کسی‌ نگفت‌ چرا‌ عملجات‌ ایران‌ باید‌ چهارده‌ ساعت‌ کار‌ کنند‌ هنوز‌ کسی‌ نگفت‌ چرا‌ عملجات‌ ایرانی‌ باید‌ برای‌ یک‌ جزئی‌ حقوق‌ سه‌ ماه‌ در‌ عدلیه‌ بدوند‌ هنوز‌ کسی‌ نگفت‌ چرا‌ عملجات‌ ایرانی‌ باید‌ عوض‌ حقوق‌ کتک‌ بخورند‌ هنوز‌ کسی‌ نگفت‌ چرا‌ کارگران‌ ایرانی‌ باید‌ بعلت‌ مطالبه‌ حقوق‌ جلب‌ به‌ نظمیه‌ بشوند‌ هنوز‌ کسی‌ نگفت‌ چرا‌ در‌ ازای‌ پول‌ عملجات‌ ایرانی‌ فحش‌ میشوند.
در‌ ازای‌ تمام‌ مطالب‌ فوق‌ هر‌ وقت‌ یکعده‌ مظلوم‌ و‌ بیچاره‌ از‌ حقوق‌ بشریت‌ بازمانده‌ میخواهند‌ مطالبه‌ یک‌ بروکرامی‌ ‌کنند.‌ یکعده‌ راحت‌طلب،‌ یکعده‌ جاه‌ طلب،‌ یکعده‌ مغرض‌ یکعده‌ همان‌ اشخاصی‌ که‌ از‌ دست‌ رنج‌ عملجات‌ دارای‌ همه‌ چیز‌ شده‌اند‌ همان‌ اشخاصی‌ که‌ از‌ دست‌ رنج‌ عملجات‌ دارای‌ عنوانات‌ شده‌اند‌ فورا‌ دور‌ هم‌ می‌‌نشینند‌ و‌ کمیسیونها‌ تشکیل‌ میدهند‌ رای‌ها‌ میدهند‌ بعضی‌ مطالب‌ که‌ سالیان‌ دراز‌ است‌ خودشان‌ در‌ انها‌ سیر‌ میکنند‌ اشاعه‌ میدهند‌ تصور‌ میکنند‌ باز‌ هم‌ میتوانند‌ جلو‌ حیات‌ مردم‌ را‌ بگیرند‌ و‌ هنوز‌ تصور‌ میکنند‌ ملت‌ ایران‌ یک‌ اشاعه‌ کلمه‌ باطل‌ فریب‌ میخورند‌ تصور‌ میکنند‌ هنوز‌ هم‌ می‌‌توانند‌ مردم‌ را‌ جلب‌ بخود‌ کنند.
این‌ است‌ که‌ ما‌ عملجات‌ مرکزی‌ مطبوعات‌ بصدای‌ رسا‌ یعنی‌ انچنان‌ صدائی‌ که‌ بگوش‌ عموم‌ رنج‌ بران‌ ایرانی‌ برسد‌ میگوئیم‌ ما‌ قانون‌ میخواهیم‌ حقوق‌ میخواهیم‌ حدود‌ میخواهیم‌ بروکرام‌ میخواهیم‌ لاغیر.‌ وانچه‌ را‌ که‌ مفسدین‌ و‌ مغرضین‌ میگویند‌ دروغ‌ و‌ خلاف‌ محض‌ است.
و‌ اینک‌ محض‌ اثبات‌ حقانیت‌ خود‌ بروکرامی‌ را‌ که‌ پیش‌ نهاد‌ روسای‌ مطبوعات‌ نمودیم‌ و‌ بعضی‌ از‌ انها‌ امضا‌ شده‌ و‌ بعضی‌ عجالتا‌ بلا‌ جواب‌ مانده‌ ذیلا‌ درج‌ میکنیم.>
سپس‌ <مطالبات‌ و‌ تقاضاهای‌ اجتماع‌ کارگران‌ طهران‌ از‌ صاحبان‌ مطبعه>‌ در‌ ۱۴‌ قلم‌ ذکر‌ می‌‌شود‌ که‌ در‌ نوع‌ خود‌ قانون‌جامع کار‌ و‌ تامین‌ اجتماعی‌ است‌ و‌ هر‌ خواننده‌ای‌ ناگزیر‌ از‌ تحسین‌ تدوین‌کنندگان‌ آن‌ است‌ که‌ با‌ چه‌ دقت‌ و‌ سادگی‌ و‌ صراحتی‌ و‌ با‌ چه‌ اختصاری‌ توانسته‌اند‌ اساسی‌ترین‌ حقوق‌ کارگران‌ را‌ در‌ آن‌ شرایط‌ عقب‌ماندگی‌ جامعه‌ مطرح‌ کنند.
مواردی‌ مانند‌ ساعات‌ کار‌ در‌ روز،‌ حداقل‌ دستمزد،‌ بازخرید،‌ اخراج،‌ شب‌کاری،‌ تعطیلات‌ رسمی،‌ مرخصی‌ و‌ حقوق‌ دوره‌ بیماری‌ و‌ از‌ کارافتادگی،‌ تامین‌ مخارج‌ خانواده‌ پس‌ از‌ فوت‌ کارگر‌ و‌ ...‌ به‌ گونه‌ای‌ مطالبه‌ شده‌اند‌ که‌ امروز‌ هم‌ علی‌رغم‌ وجود‌ قانون‌ کار‌ و‌ تامین‌ اجتماعی‌ برای‌ بسیاری‌ از‌ کارگران‌ هنوز‌ جزو‌ مطالبات‌ هستند!
با‌ این‌ توصیف‌ جا‌ دارد‌ تایید‌ کنیم‌ که‌ به‌ راستی‌ کارگران‌ چاپخانه‌های‌ طهران،‌ پیش‌آهنگ‌ آگاهی‌ و‌ تشکل‌های‌ صنفی‌ کارگران‌ ایران‌ بوده‌اند.‌ این‌ پیشینه‌ ارزشمند،‌ سرمایه‌‌ پرمایه‌ و‌ مباهاتی‌ برای‌ کارگران‌ امروز‌ صنعت‌ چاپ‌ ایران‌ است.
(علاقه‌مندان‌ برای‌ مطالعه‌ بیشتر‌ در این زمینه می‌‌توانند‌ به‌ مقاله‌ سید‌ فرید‌ قاسمی‌ با‌ عنوان‌ <نخستین‌ تشکل‌ و‌ نشریه‌ صنف‌ چاپ‌ در‌ ایران>‌ در‌ مجله‌ صنعت‌ چاپ‌ شماره‌ ۱۵۸‌ (اسفندماه‌ ۱۳۷۴)‌ مراجعه‌ کنند‌که در‌ ادامه‌ آن‌ تصویر‌ دو‌ نسخه‌ از‌ روزنامه‌ <اتفاق‌ کارگران>‌ هم آمده است.)
منبع : مجله صنعت چاپ


 
نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه